وزیر انرژی عربستان گفته است: نفت دیگر چالش امنیت انرژی به شمار نمیرود و گاز، برق و مواد معدنی جای آن را گرفتهاند. از یک نظر، شاید این صدای ناقوس مرگ برای نفت (کامودیتی که چرخ اقتصاد جهان را به حرکت درمیآورد) باشد، اما از سوی دیگر، به معنای پذیرش افزایش وابستگی به بسیاری از هیدروکربنهاست.
به گزارش اویل پرایس، وقتی قیمت نفت خام تحت تاثیر تحریمهای جدید آمریکا علیه صنعت انرژی روسیه با افزایش روبهرو شد، این واقعیت که جهان برای ادامه فعالیت به نفت خام تکیه دارد، آشکارتر شد. اگر تقاضا برای نفت تنها به دلیل رونق خودروهای برقی کاهش یافته بود، تاثیر تحریمها بر قیمت نفت بیاهمیت میشد. اما چنین نبود. از سویی، در حالی که یک ماه قبل همه درباره مازاد عرضه نفت در بازار سخن میگفتند، امروز عدهای از کمبود میگویند.
جان کمپ، تحلیلگر بازار انرژی هفته قبل هشدار داد: از میانه سال ۲۰۲۴ تاکنون، ذخایر نفت خام آمریکا سریعتر از حد نرمال کاهش یافته است. در همین حال، ذخایر نفت خام کشورهای عضو سازمان توسعه و همکاری اقتصادی نیز در حال کاهش است. در واقع، ذخایر جهانی نفت خام سریعتر از آنچه آژانس بینالمللی انرژی در گزارش ماهانه خود پیشبینی کرده بود، کاهش یافته است. به همین دلیل، آژانس انتظار دارد که مازاد نفت در سال جاری کوچکتر شود. بر این اساس، میتوان گفت که جهان همچنان به نفت وابسته است. البته در یک دهه گذشته بخشی از جهان به استفاده گستردهتر از گاز طبیعی نیز روی آورده است. در این زمینه، اروپا مثال مناسبی است.
کانیهای حیاتی (همچون لیتیوم، بریلیوم، سلنیوم) در فناوری گذار انرژی نقش مهمی بر عهده دارند. اما استخراج و تولید این مواد نیز محتاج انرژی هیدروکربنی (نفت و گاز) است. هر قدر نیاز به استخراج و فرآوری این مواد بیشتر میشود، نیاز به انرژی هیدروکربنی هم افزایش مییابد. در چنین شرایطی، برخی همچنان معتقدند که نفت خام دیگر نقش مهمی در تامین امنیت انرژی ندارد و گاز طبیعی جای آن را گرفته است. اما با توجه به افزایش تقاضای نفت در سال جاری، این واقعیت روشن میشود که نفت، جایگاه خود را به عنوان یک کامودیتی حیاتی حفظ کرده است.
به طور کلی، با وجود توسعه انرژیهای تجدیدپذیر، تقاضا برای نفت خام همچنان پابرجاست و این نشاندهنده اهمیت نفت برای سبد انرژی جهان است. در همین حال، گاز طبیعی نیز منبع حیاتی انرژی است به ویژه برای اروپا که با محدودیتهای عرضه روبهرو است. نکته مهم اینکه، تولید مواد معدنی حیاتی برای فناوریهای انرژی تجدیدپذیر همچنان به نفت و گاز وابسته است. این شرایط، چشمانداز انرژی جهان را پیچیدهتر میکند.